Stacks Image p757_n21

STEDELIJKE GEBIEDEN EN LANDSCHAPPEN – ruimtelijke transformatie

WAT DOET STEENHUISMEURS?


Nederland staat voor omvangrijke opgaven, zoals energietransitie, waterveiligheid, verkeer en vervoer, woningbouw, klimaatverandering en het aardbevingsbestendig maken van dorpen en wijken. Binnensteden willen hoger scoren op bereikbaarheid en aantrekkingskracht. De recreatie- en toerismesector wil inspelen op de vraag naar verblijfsrecreatie in kwetsbare gebieden. Hoe krijgen deze opgaven een plek in het landschap? Bij locatiegevoelige ontwikkelingen geven wij aan wat vanuit cultuurhistorisch perspectief verantwoorde en toekomstbestendige opties zijn en welke koppelkansen er met andere vormen van gebruik zijn. Wij definiëren het laadvermogen op verschillende schaalniveaus. Wat zijn de stedenbouwkundige en architectonische randvoorwaarden, bijvoorbeeld waar het om bouwhoogten, materialisering, zichtlijnen, rooilijnen en tussenruimten gaat? Waar zit rek in het oorspronkelijke concept? Wij maken beeldkwaliteitsplannen, afwegingskaders en inspirerende ontwerpkaders voor architecten en landschapsarchitecten. In visualisaties maken we de structuren en lagen leesbaar die voor transformatie van belang zijn. Een ander effectief hulpmiddel is het strategisch narratief. Het verhaal van het gebied of het cultuurlandschap wijst de weg naar krachtige ontwerpthema’s en commercieel interessante gebruiks- en belevingsconcepten. Ook levert het input voor city- of gebiedsmarketing en draagt bij aan bewustwording en draagvlak.


CASUS 1
EEMSKANAALZONE EN MEERDORPEN, GRONINGEN

Cultuurhistorische analyse
in opdracht van: Projectbureau Meerstad en de Vereniging MEERdorpen (2020)


Het onderzoeksgebied betreft het landschap aan de zuidoostkant van de stad Groningen. Hier wordt Meerstad ontwikkeld, een nieuw woon- en werkgebied met circa 1500 woningen. Het onderzoek spitst zicht toe op het landelijke gebied met de middeleeuwse dorpen Middelbert en Engelbert, Euvelgunne en Roodehaan. Het cultuurlandschap waar de uitbreiding van Meerstad gaat landen, kent een gelaagdheid van eeuwen en een rijk palet aan sferen: van de naoorlogse bedrijventerreinen van Driebond en Euvelgunne, via de middeleeuwse verkaveling van de landerijen rond de dorpen Engelbert, Middelbert en Roodehaan tot de historische waterinfrastructuur van het Eemskanaal en het Winschoterdiep. Hoe kan hier een stadsflank ontstaan waarin de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten op een betekenisvolle manier worden geïntegreerd in het stedenbouwkundig ontwerp? Dat was de vraag aan SteenhuisMeurs. In deze cultuurhistorische analyse maken we de lange lijnen van de geschiedenis en het cultuurlandschap inzichtelijk. We brengen de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten in beeld en benoemen de belangrijkste dragers van identiteit en eigenheid van het gebied. Zo bieden we bouwstenen voor een ontwikkeling die de cultuurhistorische waarde niet uitwist, maar juist een nieuwe betekenislaag toevoegt.

De EMG-fabriek aan het Eemskanaal in Groningen, 1968 
Bron: Groninger Archieven

CASUS 2
TUINDORP AMSTELSTATION (AMSTELDORP), AMSTERDAM

Cultuurhistorisch onderzoek, kernwaarden & aanbevelingen
in opdracht van: Ymere (2018)


Tuindorp Amstelstation – ook wel Amsteldorp genoemd – is een woonwijk in de Watergraafsmeer van kort na de Tweede Wereldoorlog. De wijk was onderdeel van het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam (AUP) waarin de Watergraafsmeer werd gezien als een lusthof voor de stad en in het bijzonder voor de arbeider. Amsteldorp is erfgoed, maar heeft geen beschermde status. Dat betekent dat er ruimte is voor veranderingen. Vanwege de ouderdom van de huizen is daar ook aanleiding toe. Daarbij is er de wens om de woningen te verduurzamen, maar ook aan te passen aan andere doelgroepen en de veranderingen die zich in dit deel van de stad (omgeving Amstelstation) laten gelden. Tegelijk bevat de wijk kwaliteiten, een structuur en gebouwen, die vanzelfsprekend onderdeel van de planvorming kunnen uitmaken. Dit vormde de aanleiding voor Ymere om SteenhuisMeurs opdracht te geven voor een cultuurhistorisch onderzoek, als bruikbare bouwsteen voor een weloverwogen visie op de toekomst. Het onderzoek biedt inzicht in de ambities waarmee de buurt is gebouwd en benoemt de kwaliteiten en kernwaarden van de wijk. Uit het onderzoek volgt een set aanbevelingen, waarbij rekening is gehouden met de hierboven omschreven uitdagingen en wensen voor de toekomst.

Tuindorp Amstelstation, Amsterdam

CASUS 3
Oude Kooi, Leiden

Beeldkwaliteitsplan
in opdracht van: woningcorporatie De Sleutels (2013)


In opdracht van woningcorporatie De Sleutels maakte SteenhuisMeurs een beeldkwaliteitsplan voor de Leidse wijk Oude Kooi, die begin twintigste eeuw werd ontwikkeld op basis van de Tuinstadgedachte van Ebenezer Howard. De wijk werd in grofweg vijf etappes gebouwd, waarbij verschillende architecten betrokken waren. Voor toekomstige ontwikkelingen is het van belang de essenties van de Oude Kooi in beeld te brengen. Zo kunnen toekomstige renovaties en nieuwbouw aansluiten bij de bestaande kwaliteiten van de wijk. Ondanks dat er verschillende architecten aan deze wijk hebben gewerkt, is de Oude Kooi met een grote samenhang op verschillende schaalniveaus ontworpen. Het beeldkwaliteitsplan maakt de stedenbouwkundige kenmerken, architectonische uitwerking, materiaal, kleur en detail inzichtelijk. Voor iedere zone in de wijk zijn kernachtig de vereisten samengevat. Dit plan bevat geen voorschrift om bijvoorbeeld retronieuwbouw toe te voegen; binnen het palet en de structuur van de wijk moet maximaal ruimte voor architectonische interpretatie en woontechnische vernieuwing blijven. Het is bedoeld om ontwerpers te inspireren en te prikkelen en tegelijk te zorgen voor heldere kaders waarop ontwerpen kunnen worden getoetst. Het werkproces is mede begeleid door een groep betrokken bewoners.

Oude Kooi, Leiden



STEDELIJKE GEBIEDEN EN LANDSCHAPPEN – ruimtelijke transformatie

WAT DOET STEENHUISMEURS?


Nederland staat voor omvangrijke opgaven, zoals energietransitie, waterveiligheid, verkeer en vervoer, woningbouw, klimaatverandering en het aardbevingsbestendig maken van dorpen en wijken. Binnensteden willen hoger scoren op bereikbaarheid en aantrekkingskracht. De recreatie- en toerismesector wil inspelen op de vraag naar verblijfsrecreatie in kwetsbare gebieden. Hoe krijgen deze opgaven een plek in het landschap? Bij locatiegevoelige ontwikkelingen geven wij aan wat vanuit cultuurhistorisch perspectief verantwoorde en toekomstbestendige opties zijn en welke koppelkansen er met andere vormen van gebruik zijn. Wij definiëren het laadvermogen op verschillende schaalniveaus. Wat zijn de stedenbouwkundige en architectonische randvoorwaarden, bijvoorbeeld waar het om bouwhoogten, materialisering, zichtlijnen, rooilijnen en tussenruimten gaat? Waar zit rek in het oorspronkelijke concept? Wij maken beeldkwaliteitsplannen, afwegingskaders en inspirerende ontwerpkaders voor architecten en landschapsarchitecten. In visualisaties maken we de structuren en lagen leesbaar die voor transformatie van belang zijn. Een ander effectief hulpmiddel is het strategisch narratief. Het verhaal van het gebied of het cultuurlandschap wijst de weg naar krachtige ontwerpthema’s en commercieel interessante gebruiks- en belevingsconcepten. Ook levert het input voor city- of gebiedsmarketing en draagt bij aan bewustwording en draagvlak.



CASUS 1
EEMSKANAALZONE EN MEERDORPEN, GRONINGEN

Cultuurhistorische analyse
in opdracht van: Projectbureau Meerstad en de Vereniging MEERdorpen (2020)


Het onderzoeksgebied betreft het landschap aan de zuidoostkant van de stad Groningen. Hier wordt Meerstad ontwikkeld, een nieuw woon- en werkgebied met circa 1500 woningen. Het onderzoek spitst zicht toe op het landelijke gebied met de middeleeuwse dorpen Middelbert en Engelbert, Euvelgunne en Roodehaan. Het cultuurlandschap waar de uitbreiding van Meerstad gaat landen, kent een gelaagdheid van eeuwen en een rijk palet aan sferen: van de naoorlogse bedrijventerreinen van Driebond en Euvelgunne, via de middeleeuwse verkaveling van de landerijen rond de dorpen Engelbert, Middelbert en Roodehaan tot de historische waterinfrastructuur van het Eemskanaal en het Winschoterdiep. Hoe kan hier een stadsflank ontstaan waarin de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten op een betekenisvolle manier worden geïntegreerd in het stedenbouwkundig ontwerp? Dat was de vraag aan SteenhuisMeurs. In deze cultuurhistorische analyse maken we de lange lijnen van de geschiedenis en het cultuurlandschap inzichtelijk. We brengen de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten in beeld en benoemen de belangrijkste dragers van identiteit en eigenheid van het gebied. Zo bieden we bouwstenen voor een ontwikkeling die de cultuurhistorische waarde niet uitwist, maar juist een nieuwe betekenislaag toevoegt.

De EMG-fabriek aan het Eemskanaal in Groningen, 1968 
Bron: Groninger Archieven


CASUS 2
TUINDORP AMSTELSTATION (AMSTELDORP), AMSTERDAM

Cultuurhistorisch onderzoek, kernwaarden & aanbevelingen
in opdracht van: Ymere (2018)


Tuindorp Amstelstation – ook wel Amsteldorp genoemd – is een woonwijk in de Watergraafsmeer van kort na de Tweede Wereldoorlog. De wijk was onderdeel van het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam (AUP) waarin de Watergraafsmeer werd gezien als een lusthof voor de stad en in het bijzonder voor de arbeider. Amsteldorp is erfgoed, maar heeft geen beschermde status. Dat betekent dat er ruimte is voor veranderingen. Vanwege de ouderdom van de huizen is daar ook aanleiding toe. Daarbij is er de wens om de woningen te verduurzamen, maar ook aan te passen aan andere doelgroepen en de veranderingen die zich in dit deel van de stad (omgeving Amstelstation) laten gelden. Tegelijk bevat de wijk kwaliteiten, een structuur en gebouwen, die vanzelfsprekend onderdeel van de planvorming kunnen uitmaken. Dit vormde de aanleiding voor Ymere om SteenhuisMeurs opdracht te geven voor een cultuurhistorisch onderzoek, als bruikbare bouwsteen voor een weloverwogen visie op de toekomst. Het onderzoek biedt inzicht in de ambities waarmee de buurt is gebouwd en benoemt de kwaliteiten en kernwaarden van de wijk. Uit het onderzoek volgt een set aanbevelingen, waarbij rekening is gehouden met de hierboven omschreven uitdagingen en wensen voor de toekomst.

Tuindorp Amstelstation, Amsterdam


CASUS 3
Oude Kooi, Leiden

Beeldkwaliteitsplan
in opdracht van: woningcorporatie De Sleutels (2013)


In opdracht van woningcorporatie De Sleutels maakte SteenhuisMeurs een beeldkwaliteitsplan voor de Leidse wijk Oude Kooi, die begin twintigste eeuw werd ontwikkeld op basis van de Tuinstadgedachte van Ebenezer Howard. De wijk werd in grofweg vijf etappes gebouwd, waarbij verschillende architecten betrokken waren. Voor toekomstige ontwikkelingen is het van belang de essenties van de Oude Kooi in beeld te brengen. Zo kunnen toekomstige renovaties en nieuwbouw aansluiten bij de bestaande kwaliteiten van de wijk. Ondanks dat er verschillende architecten aan deze wijk hebben gewerkt, is de Oude Kooi met een grote samenhang op verschillende schaalniveaus ontworpen. Het beeldkwaliteitsplan maakt de stedenbouwkundige kenmerken, architectonische uitwerking, materiaal, kleur en detail inzichtelijk. Voor iedere zone in de wijk zijn kernachtig de vereisten samengevat. Dit plan bevat geen voorschrift om bijvoorbeeld retronieuwbouw toe te voegen; binnen het palet en de structuur van de wijk moet maximaal ruimte voor architectonische interpretatie en woontechnische vernieuwing blijven. Het is bedoeld om ontwerpers te inspireren en te prikkelen en tegelijk te zorgen voor heldere kaders waarop ontwerpen kunnen worden getoetst. Het werkproces is mede begeleid door een groep betrokken bewoners.

Oude Kooi, Leiden


STEENHUISMEURS bv
050 30 80 100

SCHRIJF JE IN VOOR DE
NIEUWSBRIEF




STEENHUISMEURS bv
050 30 80 100

SCHRIJF JE IN VOOR DE
NIEUWSBRIEF