Stacks Image 361

STEDELIJKE GEBIEDEN EN LANDSCHAPPEN – Gebiedsbiografieen en narratieven

WAT DOET STEENHUISMEURS?


SteenhuisMeurs maakt veel gebiedsbiografieën en narratieven. Verhalen over het landschap en de mensen, over het gebruik van bodem en het ontstaan van mentaliteit. Het zijn verhalen die duiding, comfort en vaak ook een spiegel bieden; ook in eerdere generaties speelden er grote opgaven, werd er gezocht naar oplossingen. De biografieën en narratieven zijn altijd gebaseerd op archiefonderzoek en een veelheid aan bronnen, van het Nationaal Archief tot het Meertens Instituut, van het CBS tot thematische gesprekssalons in het betreffende gebied. Altijd gaat het om een kritische duiding, opgavenanalyse en aanbevelingen voor doorontwikkeling. Want elk gebied kent een andere verstedelijkingsdruk, andere landschapstypen en dus een ander laadvermogen voor nieuwe ontwikkelingen.


CASUS 1

EEMSKANAALZONE EN MEERDORPEN, GRONINGEN

Cultuurhistorische analyse
in opdracht van: Projectbureau Meerstad en de Vereniging MEERdorpen (2020)


Het onderzoeksgebied betreft het landschap aan de zuidoostkant van de stad Groningen. Hier wordt Meerstad ontwikkeld, een nieuw woon- en werkgebied met circa 1500 woningen. Het onderzoek spitst zicht toe op het landelijke gebied met de middeleeuwse dorpen Middelbert en Engelbert, Euvelgunne en Roodehaan. Het cultuurlandschap waar de uitbreiding van Meerstad gaat landen, kent een gelaagdheid van eeuwen en een rijk palet aan sferen: van de naoorlogse bedrijventerreinen van Driebond en Euvelgunne, via de middeleeuwse verkaveling van de landerijen rond de dorpen Engelbert, Middelbert en Roodehaan tot de historische waterinfrastructuur van het Eemskanaal en het Winschoterdiep. Hoe kan hier een stadsflank ontstaan waarin de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten op een betekenisvolle manier worden geïntegreerd in het stedenbouwkundig ontwerp? Dat was de vraag aan SteenhuisMeurs. In deze cultuurhistorische analyse maken we de lange lijnen van de geschiedenis en het cultuurlandschap inzichtelijk. We brengen de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten in beeld en benoemen de belangrijkste dragers van identiteit en eigenheid van het gebied. Zo bieden we bouwstenen voor een ontwikkeling die de cultuurhistorische waarde niet uitwist, maar juist een nieuwe betekenislaag toevoegt.

De EMG-fabriek aan het Eemskanaal in Groningen, 1968
Bron: Groninger Archieven

CASUS 2

LANDSCHAPSBIOGRAFIE GROENE HART, 2021

Cultuurhistorisch narratief – waarderingskaart van het landschap – gouden regels voor doorontwikkeling
in opdracht van: Bestuurlijk Platform Groene Hart

Sinds 2021 is het Groene Hart een aandachtsgebied in de nationale Omgevingsvisie (NOVI). Hier komen in een hoge intensiteit vele opgaven samen, die een afweging op het Groene Hart-niveau vereisen. Bodemdaling, verstedelijking, stikstofuitstoot, verzilting van de bodem, de zoektocht naar plekken voor zon- en windenergie en – meer in den brede – de kwaliteit van het Nederlandse vestigingsklimaat; het zijn kwesties die niet sectoraal kunnen worden opgelost maar telkens afweging en waar mogelijk een gecombineerde aanpak vergen. Bij de politieke en ambtelijke afwegingen is behoefte aan kennis, duiding en richting. De landschapsbiografie Groene Hart helpt daarbij en bestaat uit drie delen. Een verbindend verhaal vanuit cultuurhistorie, vanuit de lange lijnen van het verleden naar heden en toekomst, helpt als eerste stap in het samenbrengen van de gedeelde belangen in het Groene Hart. Zonder verhaal blijft ‘landschap’ abstract, ontstaat geen verbinding met een groter geheel, zonder familielijn geen begrip voor het gedeelde belang. In deel 2 wordt het landschap gewaardeerd in een cultuurhistorische waardenkaart en in deel 3 zijn gouden regels voor de doorontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteiten van het Groene Hart geformuleerd. De Landschapsbiografie fungeert als onderlegger bij de gecompliceerde afwegingen – in vijf online films worden de gebiedsverhalen verteld en de waarderingskaart toegelicht.

https://www.bestuurlijkplatformgroenehart.nl/groene-hart-biografie


Landschapsbiografie Groene Hart, 2021

CASUS 3

CENTRAL INNOVATION DISTRICT, DEN HAAG

Cultuurhistorisch onderzoek en aanbevelingen
in opdracht van: Rijksvastgoedbedrijf en gemeente Den Haag

Elke bezoeker van de omgeving van station Den Haag Centraal vraagt zich hetzelfde af: hoe is deze stedelijke leegte te midden van grote kolossen in hemelsnaam ontstaan? Doel van deze cultuurhistorische analyse is om, te midden van het geweld van de hyperverstedelijking, betekenis toe te voegen aan dit diverse en gelaagde deel van de stad. Het gebied is zijn leven begonnen als veenpolder en turfwinningsgebied voor de graven van Holland buiten de stad. Na de komst van station Staatsspoor in 1870 en het vergissingsbombardement van de RAF is een ongelofelijke hoeveelheid van ontwerpen met steeds nieuwe namen op dit gebied geprojecteerd. In 1975 werd het gehele gebied gesaneerd om ruimte te maken voor bijzondere complexen zoals het Ministerie van Buitenlandse Zaken (nu de tijdelijke huisvesting van de Tweede Kamer) en het Koninklijk Conservatorium. Nog geen vijftig jaar later staan deze gebouwen alweer onder druk. Nieuwer en hoger is de tendens. Maar welke laag kan de bestaande stad hierin vormen? In het cultuurhistorische onderzoek zijn de ruimtelijke kansen en knelpunten voor een aantal aangewezen ontwikkellocaties geduid. De Paletkaart voor de Toekomst biedt overkoepelende vertrekpunten voor het koesteren en versterken van de onderscheidende identiteit van het gebied. Meer groen en water, aangename stedelijke buitenruimtes, zachtheid en de bestaande gebouwen als bijzondere onderlaag van de toenemende hoogbouw kunnen het Central Innovation District onderscheiden van de vele andere kantoordistricten in Nederland en daarbuiten.




Central Innovation District, Den Haag

fotografie P.G. Kempff, Haags Gemeentearchief



STEDELIJKE GEBIEDEN EN LANDSCHAPPEN – Gebiedsbiografieen en narratieven

WAT DOET STEENHUISMEURS?


SteenhuisMeurs maakt veel gebiedsbiografieën en narratieven. Verhalen over het landschap en de mensen, over het gebruik van bodem en het ontstaan van mentaliteit. Het zijn verhalen die duiding, comfort en vaak ook een spiegel bieden; ook in eerdere generaties speelden er grote opgaven, werd er gezocht naar oplossingen. De biografieën en narratieven zijn altijd gebaseerd op archiefonderzoek en een veelheid aan bronnen, van het Nationaal Archief tot het Meertens Instituut, van het CBS tot thematische gesprekssalons in het betreffende gebied. Altijd gaat het om een kritische duiding, opgavenanalyse en aanbevelingen voor doorontwikkeling. Want elk gebied kent een andere verstedelijkingsdruk, andere landschapstypen en dus een ander laadvermogen voor nieuwe ontwikkelingen.



CASUS 1

EEMSKANAALZONE EN MEERDORPEN, GRONINGEN

Cultuurhistorische analyse
in opdracht van: Projectbureau Meerstad en de Vereniging MEERdorpen (2020)


Het onderzoeksgebied betreft het landschap aan de zuidoostkant van de stad Groningen. Hier wordt Meerstad ontwikkeld, een nieuw woon- en werkgebied met circa 1500 woningen. Het onderzoek spitst zicht toe op het landelijke gebied met de middeleeuwse dorpen Middelbert en Engelbert, Euvelgunne en Roodehaan. Het cultuurlandschap waar de uitbreiding van Meerstad gaat landen, kent een gelaagdheid van eeuwen en een rijk palet aan sferen: van de naoorlogse bedrijventerreinen van Driebond en Euvelgunne, via de middeleeuwse verkaveling van de landerijen rond de dorpen Engelbert, Middelbert en Roodehaan tot de historische waterinfrastructuur van het Eemskanaal en het Winschoterdiep. Hoe kan hier een stadsflank ontstaan waarin de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten op een betekenisvolle manier worden geïntegreerd in het stedenbouwkundig ontwerp? Dat was de vraag aan SteenhuisMeurs. In deze cultuurhistorische analyse maken we de lange lijnen van de geschiedenis en het cultuurlandschap inzichtelijk. We brengen de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten in beeld en benoemen de belangrijkste dragers van identiteit en eigenheid van het gebied. Zo bieden we bouwstenen voor een ontwikkeling die de cultuurhistorische waarde niet uitwist, maar juist een nieuwe betekenislaag toevoegt.

De EMG-fabriek aan het Eemskanaal in Groningen, 1968
Bron: Groninger Archieven


CASUS 2

LANDSCHAPSBIOGRAFIE GROENE HART, 2021

Cultuurhistorisch narratief – waarderingskaart van het landschap – gouden regels voor doorontwikkeling
in opdracht van: Bestuurlijk Platform Groene Hart

Sinds 2021 is het Groene Hart een aandachtsgebied in de nationale Omgevingsvisie (NOVI). Hier komen in een hoge intensiteit vele opgaven samen, die een afweging op het Groene Hart-niveau vereisen. Bodemdaling, verstedelijking, stikstofuitstoot, verzilting van de bodem, de zoektocht naar plekken voor zon- en windenergie en – meer in den brede – de kwaliteit van het Nederlandse vestigingsklimaat; het zijn kwesties die niet sectoraal kunnen worden opgelost maar telkens afweging en waar mogelijk een gecombineerde aanpak vergen. Bij de politieke en ambtelijke afwegingen is behoefte aan kennis, duiding en richting. De landschapsbiografie Groene Hart helpt daarbij en bestaat uit drie delen. Een verbindend verhaal vanuit cultuurhistorie, vanuit de lange lijnen van het verleden naar heden en toekomst, helpt als eerste stap in het samenbrengen van de gedeelde belangen in het Groene Hart. Zonder verhaal blijft ‘landschap’ abstract, ontstaat geen verbinding met een groter geheel, zonder familielijn geen begrip voor het gedeelde belang. In deel 2 wordt het landschap gewaardeerd in een cultuurhistorische waardenkaart en in deel 3 zijn gouden regels voor de doorontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteiten van het Groene Hart geformuleerd. De Landschapsbiografie fungeert als onderlegger bij de gecompliceerde afwegingen – in vijf online films worden de gebiedsverhalen verteld en de waarderingskaart toegelicht.

https://www.bestuurlijkplatformgroenehart.nl/groene-hart-biografie


Landschapsbiografie Groene Hart, 2021


CASUS 3

CENTRAL INNOVATION DISTRICT, DEN HAAG

Cultuurhistorisch onderzoek en aanbevelingen
in opdracht van: Rijksvastgoedbedrijf en gemeente Den Haag

Elke bezoeker van de omgeving van station Den Haag Centraal vraagt zich hetzelfde af: hoe is deze stedelijke leegte te midden van grote kolossen in hemelsnaam ontstaan? Doel van deze cultuurhistorische analyse is om, te midden van het geweld van de hyperverstedelijking, betekenis toe te voegen aan dit diverse en gelaagde deel van de stad. Het gebied is zijn leven begonnen als veenpolder en turfwinningsgebied voor de graven van Holland buiten de stad. Na de komst van station Staatsspoor in 1870 en het vergissingsbombardement van de RAF is een ongelofelijke hoeveelheid van ontwerpen met steeds nieuwe namen op dit gebied geprojecteerd. In 1975 werd het gehele gebied gesaneerd om ruimte te maken voor bijzondere complexen zoals het Ministerie van Buitenlandse Zaken (nu de tijdelijke huisvesting van de Tweede Kamer) en het Koninklijk Conservatorium. Nog geen vijftig jaar later staan deze gebouwen alweer onder druk. Nieuwer en hoger is de tendens. Maar welke laag kan de bestaande stad hierin vormen? In het cultuurhistorische onderzoek zijn de ruimtelijke kansen en knelpunten voor een aantal aangewezen ontwikkellocaties geduid. De Paletkaart voor de Toekomst biedt overkoepelende vertrekpunten voor het koesteren en versterken van de onderscheidende identiteit van het gebied. Meer groen en water, aangename stedelijke buitenruimtes, zachtheid en de bestaande gebouwen als bijzondere onderlaag van de toenemende hoogbouw kunnen het Central Innovation District onderscheiden van de vele andere kantoordistricten in Nederland en daarbuiten.




Central Innovation District, Den Haag

fotografie P.G. Kempff, Haags Gemeentearchief


STEENHUISMEURS BV 050 30 80 100




STEENHUISMEURS BV 050 30 80 100